Arquivo por etiquetas: Cancún

Cancún, o México que non era mexicano.

Martes 17 de xullo. Aterramos en Cancún, finalmente, despois dunha travesía bastante dura e estresante, a pesares de contar cos seus momentos idílicos, coma aquela estancia nunha illa perdida no Caribe panameño. E dura sobre todo no económico. Saír de Sudamérica para prantarnos en México supuxo un descalabro para a miña maltreita economía do que me vai custar horrores repoñerme.

Chegamos a terras mexicanas, como digo, a primeira hora do serán. Do aeroporto desprazámonos ó Cancún propiamente dito nun autobús que alí chaman “A.D.O.”, e da terminal de buses ó noso hostel camiñando apenas uns minutos. Mesón de Tulúm era o nome do novo fogar na nosa aventura, un hostel no que por menos de 6€ contabamos con piscina, almorzo, internet, e un persoal e ambiente excepcionais, como vos comenterei máis adiante.

O primeiro que fixemos namáis instalarnos foi xantar, e tras xantar dirixirnos á praia.

De camiño ás praias de Cancún.

E debo facer mención, antes de entrar no tema praias, precisamente no xantar. Fixémolo nun posto con mesiñas na zona do mercado, moi preto do Mesón de Tulum, e vaia xeito de desfrutar. Chile relleno, tacos de tenreira, de camaróns, de pescado… Todo riquísimo, xúrovolo. Iso si, antes de nada vinme na obriga de poñer en coñecemento da señora cociñeira o escaso costume que ten o meu aparato dixestivo de procesar picante, dado o gusto desmesurado desta xente por darlle durísimo a este tipo de especias.

E, agora si, entremos en materia de praias. A liña de praias de Cancún exténdese ó longo de 22 quilómetros, en forma de “L”. A medida que te achegas a elas, a paisaxe de Cancún vai mudando paulatina e radicalmente. Os fogares e negocios modestos do Cancún mexicano van deixando paso a complexos hoteleiros monumentais, de tódalas formas e cores, canto máis rechamantes e ostentosos, mellor.

Pequena, case ridícula mostra do cargante da zona hoteleira de Cancún.

Por momentos tes a sensación de estar máis ben en Las Vegas. A nosa elección, tras consultar na recepción do Mesón de Tulum, foi a praia de Los Delfines. A dos golfiños é unha praia, segundo parece, menos concorrida que o resto, máis liberada da marabunta de turistas que ateigan a costa cancunense. Si, posúe areas finas e brancas. E si, as súas augas son quentes e turquesas. Poderiamos estar a falar, por fin, e tras cinco meses de viaxe, das primeiras praias que lles puidesen facer un chisco de sombra ás que temos na Galiza de tódalas que visitamos ata o de agora.

E obxectivamente, as praias en sí si que son comparables ás nosas. Mais esa masificación, eses mamotretos cos que te atopas só con virar a cabeza, esa falta de intimidade, de tranquilidade… Non penso que peque de exceso de patriotismo se digo que sigo quedando, por exemplo, coas praias que temos os vigueses á outra beira da Ría.

Ademáis, unha vez na auga, as ondas son altas e incesantes, e, aínda que rachan sen forza e non te arrastran, cáeche enriba unha cada aproximadamente cinco segundos, e a verdade é que resulta bastante molesto. Non me malinterpretedes, gozar gózase e moito, só digo que a calidade suprema das praias galegas segue a estar, na miña humilde opinión, por enriba de tódalas que coñecín ata hoxe.

Cando chegamos da praia e entramos na cociña do hostel, na mesma había unha presenza que ía mudar para sempre a nosa estancia en Cancún. Tratábase de Michel Dosal. Michel… Michel seguramente sexa a mente máis perturbada do que levamos coñecido nesta viaxe. Nativo de D.F., as súas constantes gargalladas deixaron ás claras dende o primeiro instante o seu privilexiado sentido do humor e o seu acusado desequilibrio mental.

De xantar con Michel.

Nunca ocultou nada. Dende o primeiro segundo nos alertou do agudo da súa tolemia e da súa resistencia na esmorga. Nin ocultaba nin mentía. Non nos separamos nin un segundo ata o último día.

Canda el coñecimos a Liz, outra defeña que, na miña opinión, era a parella perfecta para Michel. Tola coma el, riseira coma el, chilanga coma el… A proba é que cando os vimos xuntos pensamos que eran amigos de toda a vida. Coñecéranse a semana anterior.

Os tres xuntos, no-los dous máis Michel, achegámonos ó día seguinte de novo á praia. Baixamos antes do bus para desfrutar das vistas da zona hoteleira dende unha ponte, e despois camiñamos un bo cacho ata unha praia que nos convencera.

Unha vez nela, falamos, falamos e falamos. Moito tiñamos en común con este tolo mexicano, que desfrutaba aprendéndonos a falar chilango, a xerga do D.F.

Canda a representación da morte, “Catrina”, unha clara mostra da naturalidade coa que perciben os mexicanos o paso ó “máis aló”.

Pola noite saímos a tomar unhas chiquitas. A base de tequila, que era o máis barato ademáis do máis axeitado dada a terra onde nos atopabamos, fumos entrando en salsa. Antes de decatarme xa estaba procedendo a un dos meus clásicos da noite: crearme o meu propio personaxe.

Á saída dun karaoke, e escasos segundos despois de cantar “El Rey” en perfecto castelán, presenteime  a un grupo de xente como Ivan, un turista ruso. Ninguén dubidou da miña nacionalidade en ningún momento. É máis, pedían silencio para aprenderme a falar español correctamente:

Ivan, ¿cómo se dice silencio en ruso?

-Mostovoi.

Tomemos un taxi. ¿Cómo es taxi en ruso, Ivan?

-Karpin.

Quería facer a broma só por dez minutos. O problema foi que Ivan lles caeu ben de máis a estas xentes, que ficaron con nós ata as 08:30 da mañá. Incluso tiven que traballar máis o meu personaxe, xa que a moza do grupo comezaba a interesarse demasiado por Ivan, cousa que a un amigo seu que debía querer ser máis ca iso non lle fixo moita graza e os ciúmes fixeron acto de presenza. Tivo que acougar cando se enterou de que Ivan era un militar moi perigoso.

Asegúrovos que foi surrealista de todo, pero serviu para que Ivan nos acompañase o resto da estancia en Cancún, xa que ó día seguinte era coñecido por todo o hostel.

De aí ó día da nosa marcha todo foi un desbaraxuste. Vímonos contaxiados polo caótico de Michel, e deixámonos levar pola súa risa e a súa tolemia. Aínda así, visitamos sitios coma Isla Mujeres. Situada xusto enfronte da costa cancunense, Isla Mujeres é unha illa que conta co mesmo estilo de praias que Cancún, mais pode que non tan explotadas turísticamente.

A ela achegámonos con Montse, unha moza catalá que coñecimos no Mesón de Tulum. Honesta, sinxela, auténtica e xenerosa, esta loiriña andaba de paseo por México, e non tardou en gañar todo o noso agarimo. De feito, se non fose por ela, xamáis teríamos coñecido a un novo galego na nosa viaxe. Montse emperrouse en que un tipo con pinta de clásico guiri que tiñamos diante no barco á illa era alguén famoso, e non dubidou en preguntarlle quén era nada máis atracar.

Montse.

O seu famoso era Bruno, un pontevedrés que traballaba en Madrid para unha compañía de voos, e que aproveitando os privilexios do seu chollo andaba de desconexión polo Caribe mexicano.

Con Bruno, non en Ibiza, senón en “Isla Mujeres”.

Pasámolo ben en Isla Mujeres, un lugar ben lindo, natural, tranquilo, do que custa crer que se atope tan preto do barullo e da artificialidade que a sobre-explotación turística orixinan en Cancún.

As súas xentes viven alleas á actividade turística, non dependen dela en absoluto, e conviven cos foráneos cunha naturalidade que impresiona.

Coloridas rúas de “Isla Mujeres”.

Outra visita á que non podiamos fallar era a Chichen Itzá. Unha das principais ruínas clásicas da península do Xucatán, esta cidade da antiguedade foi fundada ó comezo do declive do imperio maia.

Chichen Itzá supuxo unha das cidades máis relevantes da cultura maia, e foi adicada ó deus Kukulcán. El dalle o nome á construcción máis representativa do sitio, o Templo de Kukulcán.

Templo de Kukulcán.

Conquistada a inca, era tempo de tomar a cultura maia.

Xa fose porque non nos custou esforzo ningún chegar, polo pouco carismático do guía, que en ningún momento nos conseguiu transmitir a maxia do lugar, ou simplemente porque non ten a mesma carga de misticismo, o certo é que comparándoa con Machu Picchu, a visita a Chichen Itzá non nos aportou nin a metade de sensacións, non acadamos mergullarnos tan ben naquela cultura indubidablemente fascinante, e tivemos que poñer moito máis da nosa parte para trasladarnos a aquela época de incomprensible avance astrolóxico e temporal.

Templo dos Guerreiros.

Pasamos polo complexo do famoso xogo de pelota, evento ceremonial onde os participantes derrotados eran sacrificados ó deus Kukulcán.

Complexo do xogo de pelota.

Supostamente, por ese burato debían os xogadores introducir a bola de caucho, golpeándoa con cóbado, cadeira ou xeonllo.

As caveiras dos perdedores no xogo de pelota eran representadas, nunha especie de rexistro, no cemiterio próximo ó complexo.

Outra construcción de enorme importancia en Chichen Itzá foi o observatorio, dende onde os maias estudaban pormenorizadamente o ceo, algo que podería explicar nunha ínfima medida os seus coñecementos sobre os astros e a exactitude do seu calendario.

O observatorio.

Por último, destacar o Cenote Sagrado, un pozo de 60 metros de diámetro e 15 de profundidade, onde os maias realizaban ofrendas ó deus Chaac, señor das choivas, ofrendas consistentes en obxectos de gran valor e pode que ata sacrificios humáns.

Cenote Sagrado.

E esa foi toda a actividade puramente turística que fixen en Cancún. Cons, pola súa parte, achegouse tamén a Playa del Carmen e a Tulum, acompañado de Montse. Eu non puiden, xa que facéndoo excedía os límites do meu plan de viabilidade, pasábame do orzamento destinado para esa semana.

Playa del Carmen é un municipio situado ó sur de Cancún. Netamente turístico, vive únicamente desta actividade.

Se as praias de Cancún padecen dun notable exceso en canto a explotación turística, en Playa del Carmen faise case grotesco.

Iso si, o que non se lle pode negar a Playa del Carmen, ademáis da evidente calidade das súas praias dende un plano obxectivo, é Tulum.

O Parque Nacional Tulum, dentro do cal se ubica a antiga cidade maia de Tulum, atópase situado á beira do Mar Caribe.

Conta cunhas importantes ruínas pertencentes á civilización maia, destacando entre elas o edificio coñecido como El Castillo.

E posto que eu non estiven, vou a parar de aportarvos todos estes datos sacados vilmente de Wikipedia, e voume a limitar a poñervos un par de fotiñas máis.

Cancún, o México que non era México. Unha mágoa moi grande quedoume de non ter chegado con máis tempo a este país fascinante, e coñecer a súa verdadeira cultura, o México real, algo que non representa, que non reflicte en absoluto o artificial estilo de vida cancunense.

Aínda así, marcho coa satisfacción de ter coñecido, iso si, a mexican@s auténticos, coma Mich, Liz, ou mesmo Óscar ou Yahvé, dous traballadores do Mesón de Tulum cos que compartín moita conversa e moita risa. Especialmente co segundo, traballador da noite que se auto-alcumaba Batman, e quén compartiu un par de noites connosco desas que o seu nivel de absurdez fai que queden longo tempo gravadas na memoria.

Dous vixiantes da noite. Eu e máis Yahvé, quén nos revelou a súa identidade segreda: Batman.

Marcho de México, si, pero baixo a firme promesa de que voltarei.

¡VIVA MÉXICO, CABRONES!

Travesía Capurganá – Panamá City – Cancún. Á deriva polo Caribe.

Peirao de Capurganá, Chocó, Colombia. Domingo 15 de xullo. 07:00A.M. Esa era a hora e o lugar onde nos citaramos con Fabio, o “mafioso” napolitano que nos safou o cú conseguíndonos unha lancha ata Panamá.

Como comentei con anterioridade, non dispoñiamos de efectivo para pagarlle o traslado, así que Fabio aceptou que lle pagasemos ó capitán da lancha que traballaba para el á nosa chegada a Panamá City, onde por fin poderiamos retirar cartos. Observei cómo antes de embarcar, o capo da camorra lle susurraba algo ó ouvido ó seu sicario, a persoa á que lle tiñamos que pagar. Supoño que sería algo así como “non lles quites ollo de enriba ata que teñas ata o último centavo na man, e se fan algún movemento sospeitoso, pártelles as pernas”. Tamén pode ser que aínda estea demasiado recente a maratón de El Padrino que me mandei en casa de Juantxo.

O caso é que embarcamos, e a lancha zarpou hacia Puerto Obaldía, primeira localidade do territorio panameño, e onde debiamos estampar o selo de entrada no país centroamericano. Os militares panameños recibíronnos con caras de can, teño que dicilo. Cos peores modos posibles, indicáronnos que abrísemos as nosas mochilas, e procederon a un rexistro do máis exhaustivo.

Unha vez superado o primeiro control, mandáronnos pasar ó control de aduanas, onde un funcionario se exprimía o cabazo cunha documentación aparentemente sinxela. El era o encargado de poñernos o selo. Cansino, meticuloso ata exasperar, inepto, curto de entendedeiras; era o típico funcionario que pensa que a tarefa que ten que desempeñar, básica, cunha mínima responsabilidade, convírteo nun ser todopoderoso, no rei do mambo, e que lle permite andar a xogar cos destinos  da xente. Para matalo a vimbiazos.

Caribe panameño dende unha das lanchas.

Semellante inútil e pretencioso tívonos a cada un dos catorce ocupantes da lancha unha auténtica eternidade facéndonos preguntas, a cada cal máis absurda, e se non se lle ocorría ningunha, volvía preguntar unha das do principio do interrogatorio. As gañas de espicharlle a pantalla do ordenador na cabeza e estamparlle o selo de “denegado” na fronte eran difíciles de reprimir.

Falando dos ocupantes da lancha, efectivamente eramos catorce. No-los dous galegos, unha parella de suízos, e os demáis, os dez restantes, israelíes.

Nunca o comentei neste blogue, pero resulta chocante, chama poderosamente a atención a cantidade de israelitas que hai soltos viaxando polo mundo. En serio, é o país de onde coñecimos, máis ben de onde atopamos máis xente nesta viaxe, con moitísima diferenza. E matizo o de que os atopamos, porque coñecer coñecimos ben poucos. Case sempre viaxan en grupo, e rara é a vez que se relacionan con xentes de outras nacionalidades.

É máis: tod@s e cada un/a d@s traballador@s da hostelería c@s que falamos sobre os israelíes, e non eramos nós os que sacabamos o tema precisamente, puxéronos a caer dun burro. Tod@s sen excepción, ó longo de todo o mundo. Tacháronos de prepotentes, maleducados, suxos, moi conflictivos, e incluso de ladróns. @s que me coñecedes sabedes que non me gusta xeralizar, simplemente estou a trasladarvos os testemuños da xente coa que falei. Aínda así debo dicir que, para a miña enorme sorpresa, a miña experiencia non difire en absoluto coa deles. En canto ó grupo cos que nos tocou facer esta travesía… como adoito dicir, todo ó seu debido tempo.

Voltemos a Puerto Obaldía, onde o impresentable da aduana xa rematou co seu show e finalmente admitiu o acceso de toda a nosa tropa. Mais os atrancos non remataban aquí. Agora a quén lle poñían impedimentos varios era ó noso capitán de lancha, ó encargado de mutilarnos a Cons e máis a min en caso de non pagar. Como non podían denegarlle o acceso ó país, xa que posuía dobre nacionalidade colombo-panameña, non querían concederlle o permiso de traballo en Panamá.

Amparándose na lei de “como teño metralleta fago o que me peta”, esixían que os turistas debiamos pagar non me lembra qué cantidade de cartos para que o permiso lle fose concedido. E foi aquí onde lle perdín medo a Marcelo, que así se chamaba o noso “suposto verdugo”. Actuando en todo momento coa maior das honestidades, negouse a aceptar tan mafiosa condición, pediunos desculpas polos imprevistos, dos que el non tiña culpa ningunha, e accedeu a continuar con outra lancha capitaneada por un panameño, xa que el non podía traballar nese territorio, perdendo parte dos cartos que el debía gañar na travesía.

E vaia lancha na que nos meteron. Ó non estar preparada para cargar con tanto peso, afundíase de máis, e dela só emerxían uns poucos centímetros á superficie. ¿Consecuencia? Toda a auga entraba para dentro daquela patera, e nuns poucos segundos estabamos todos coma pitos, coma se viñésemos de mergullarnos no mar. ¿Consecuencia da consecuencia? Motín a bordo que iniciaron varios dos israelitas, ós que non lles faltaba razón neste caso, xa que non só estabamos nós pingando, é que tamén se empaparon as nosas equipaxes, documentación e obxectos de valor incluídos.

Fauna caribeña.

Ó final, despois duns breves pero intensos intres de tensión, acougaron os ánimos, e puidemos chegar, mal que ben, ó lugar onde iamos xantar e a pasa-la noite: Illa Calidonia, na Comunidade Kuna Yala.

Popularmente coñecida como San Blas, a de Kuna Yala é unha comunidade indíxena en pleno territorio panameño. Está formada, ademáis de pola parte continental, por 365 illas,  das que tan só 36 están habitadas. Pero o máis rechamante da Comunidade Kuna Yala é a súa autoxestión.

A comezos de século, ante os abusos de poder tanto da policía coma das institucións do goberno central panameño, deu comezo a Revolución Kuna, e conseguiron garantir a persistencia das súas xentes e da súa cultura, grazas á concesión de absoluto autogoberno da que gozan.

É unha gozada ver ós pouco máis de 30.000 habitantes desta comunidade campar ás súas anchas, tomando as súas propias decisións, comunicándose na súa lingua indíxena, o kuna… O que xa non gusta tanto é albiscar a bandeira da Revolución Kuna. Exactamente igual que a española, mais no canto do escudo monárquico español, os kunas espetáronlle unha esvástica nazi. Cabe destacar que a Revolución Kuna é anterior ó movemento fascista, pero aínda así, a primeira vez que a vin sen saber nada da cultura kuna, case me dá unha embolia cerebral. A cara dos israelitas tamén debeu de ser cómica de carallo.

Ó chegar, e tras poñer as cousas a secar, fumos xantar, acompañados de Marcelo, dos suízos e dunha parella de israelitas, os únicos cos que cruzamos palabra. No restaurante coñecimos ó dono do negocio, quen posuía unha illa na comunidade. Si, porque na Comunidade Kuna Yala as illas son privadas, e todas teñen propietario. Ésta en concreto foi adquirida por 1.500 dólares.

Na illa do amiguete de Marcelo.

O caso é que Marcelo, que coñecía ó dono do restaurante e da illa, convenceuno para que nos deixase pasar nela unhas horas. E iso fixemos. Espectaculares vistas as que forman un Mar Caribe azul turquesa que se perde no infinito salpicado de contínuas illas das de debuxos animados, únicamente cunha palmeira espetada no medio.

Ó chegar, dispuxémonos a cear, desta volta só cos suízos e Marcelo, cos que mantivemos unha agradable conversa e incluso rematamos por mandarnos uns chupitos de ron, mentres os israelíes pechaban cada segundo un pouquiño máis o seu círculo de cadeiras no que facían música, cantaban e berraban. Pegámonos un baño cun balde de auga e unha tina, e a durmir, unha vez máis, nunha hamaca.

Desta volta eran bastante máis cómodas que as do Parque Tayrona, máis amplas e separadas. Tamén axudou a descansar mellor o sentir o Mar Caribe ondear e rachar ós teus pés, xa que as cabanas onde durmíamos eran aboiantes, estaban situadas sobre a auga.

Á mañá seguinte, nova odisea. A embarcación que debiamos tomar xa non era a patera infame que nos levara ata Illa Calidonia, así que subimos á nova chalana confiados. Mal feito. Así como comezaron a zoupar as ondas por estribor, o persoal encheuse de auga de pés a cabeza. Unha vez máis. Alo menos desta volta as equipaxes ían ben protexidas, e o persoal tomouno cunha mistura de humor e resignación. Ata que chegaron os desembarcos.

A nosa segunda pateriña, metendo auga para dentro que daba gusto.

Agás no-los dous, que continuabamos ata Panamá City, todo o mundo quedaba nalgunha das illas da Comunidade a pasar uns días. Cos suízos non houbo problema, foron ubicados á primeira. Pero coas hordas hebreas… Non os aceptaron en ningunha cabana de ningunha das dúas primeiras illas, coa excusa de que estaban a tope. Lembremos que ós suízos acolléronos sen problemas.

Á terceira foi a vencida, e baixaron todos da patera mochila ó lombo. Todo parecía solucionado, mais o misto prendeu no último segundo. Ó chegar pasadas as 15:30 do serán xa non quedaba xantar que darlles, e os tipos entraron en cólera. Prometéronlles o almorzo do último día para compensarlles, que non lles pertencía, pero xa era tarde de máis, xa non entraban en razón. Esixían que se lles devolvesen os cartos, e xa se sabe que cando estas xentes falan de cartos…

Unha das illas nas que rexeitaron ós israelíes.

Era imposible que as súas peticións fosen atendidas, xa que os seus cartos estaban en Colombia nas mans de Don Fabio Corleone, pero insisto en que non estaban dispostos a escoitar a ninguén. Ó que si estaban dispostos era a impedir que a nosa patera continuase o seu camiño hacia Cartí, onde debiamos coller un coche a Panamá City, e de feito un deles fixo o amago de botarlle a man ó motor para detelo. Todo por un prato de comida de $5.

Finalmente, tras unhas falsas promesas de Marcelo de volver para seguir negociando, accederon a deixarnos seguir. E así, mollándonos un pouquiño máis, fixemos as últimas millas ata chegar, como dicía, a Cartí, localidade aínda pertencente á Comunidade Kuna Yala, e onde nos agardaba un coche para trasladarnos, no último tramo da travesía, ata a capital da República: Panamá City.

Sabía da intensa e interesada relación entre os gobernos de Panamá e dos Estados Unidos. Supoñíame que, dada a importancia da Canle de Panamá, a cantidade de cartos que ésta lle debía reportar á cidade non debía ser ningunha parvada. Aínda así, o espectacular do núcleo urbán da capital deixoume apampado perdido. Rañaceos por todas partes, edificios de tamaño monstruoso e deseño espectacular, coma o Tornillo, con forma de parafuso, ou a Vela, a ver se adiviñades, con forma de candea.

Entrada a Panamá City, cos rañaceos de fondo.

Todas, absolutamente tódalas grandes empresas do planeta teñen a súa sede en Panamá City, que dende o 11S substituíu a Miami coma a capital mundial do mundo latino.

Edificio o “Tornillo”.

Pegámonos, de moca, unha ducha no hostel onde se hospedou Marcelo, ceamos con el para despedirnos, e ás 23:00 da noite estabamos no aeroporto internacional de Panamá City, dispostos a, ás 02:00 da madrugada, tomar o voo que nos había levar a Miami.

E así foi. Tras un tranquilo voo de pouco máis de dúas horas, máis a hora de propina de diferenza coa costa leste dos E.U.A., ás cinco e media da mañá estabamos en Miami. Unha vez máis, a segunda no que levamos de viaxe despois da escala para chegar a Recife, tiñamos que pasar os tediosos controis de acceso ó país gringo sen ter intención de pisar as súas rúas, xa que nunhas horas embarcabamos no avión destino Cancún.

Alo menos desta vez os responsables de aduanas, a diferenza de Panamá e da anterior escala en Miami, eran uns auténticos cachondos mentais, e ata nos botamos unhas risas con eles.

Limusina nunha das portas do aeroporto de Miami.

Fixemos tempo mandándonos uns roscos do Dunkin Donuts, e ás 10:30 estabamos subindo ó avión. Odisea rematada, travesía completada. Con tódolos atrancos do mundo, algúns provocados por nós, outros polo destino, outros pola ineptitude do persoal, e algún outro polo pobo elixido de Deus, acadamos chimpar o Tapón de Darién e plantarnos de Sudamérica a México.

Novo fito superado. Agora toca relax. Cancún nos agarda.